Lipoedeem: een onbegrepen en pijnlijke aandoening… en wat als je met de juiste voeding je klachten kan zien te verminderen?
door Wencke Ameling | Wencke Ameling Integrale Zorg Mei 2026
In dit artikel neem ik je graag mee in een aantal nieuwe inzichten in lipoedeem. Uit recent onderzoek blijkt dat de pijnklachten te verminderen zijn door een dieet laag in koolhydraten, voldoende eiwitten en hoog in gezonde vetten en dit is precies waar het bij een ketogeen dieet om draait!
Lipoedeem is een chronische aandoening die wordt gekenmerkt door een abnormale ophoping van vetcellen, vooral in de benen, billen en heupen en soms in de armen.
Deze vetophoping kan leiden tot een disproportionele lichaamsbouw, waarbij het bovenlichaam relatief slank is ten opzichte van het onderlichaam.
In Nederland wordt geschat dat ongeveer 11% van de vrouwen lijden aan lipoedeem. Mogelijk is dit veel meer, omdat de diagnose nog relatief onbekend is en de diagnose vaak laat wordt gesteld.
Tienduizenden vrouwen in Nederland hebben te maken met de fysieke en psychische gevolgen van deze aandoening. Mannen worden nauwelijks getroffen door lipoedeem.
Lipoedeem en collageen
Vaak wordt gedacht dat lipoedeem alleen een probleem is van de vetcellen maar inmiddels is bekend dat het mede veroorzaakt wordt door een overproductie van collageen.
Om elke vetcel hoort een dunne wand van collageen te zitten om de cel zijn structuur te geven. Dit collageen wordt gemaakt door fibroblasten: cellen die zich bevinden tussen de vetvellen. In het geval van lipoedeem wordt er door de fibroblasten, op de aangedane plaatsen, te veel en een daarnaast ‘agressievere’ vorm van collageen aangemaakt. Als gevolg hiervan wordt de collageen-laag dikker en veel stugger dan normaal. Je merkt dit bijvoorbeeld aan het feit dat het vetweefsel steeds minder soepel en bobbelig gaat voelen. Hoe meer dit proces vordert, hoe meer dit kan zorgen voor pijn, vaker blauwe plekken, een zwaar gevoel in de benen en meer moeite met bewegen.
Waarom zien we dit vaker bij vrouwen?
De exacte oorzaak van lipoedeem is onbekend maar hormonale factoren, met name een verhoogde hoeveelheid oestrogenen, lijken een rol te spelen in het ontstaan van de ziekte. Het beeld begint of verergert dan ook meestal tijdens de puberteit of zwangerschap. Soms ook tijdens de overgang.
Waarom is deze dikkere, stuggere laag collageen een probleem?
- De stijfheid van deze dikkere laag collageen geeft druk op de vetcel zelf. Hierdoor kan een deel van de vetcellen beschadigen of soms zelfs doodgaan. Deze druk en beschadiging kan pijn geven.
- Ook de zenuwen tussen de vetcellen worden steeds meer verdrukt. Deze druk geeft een sterke toename van de pijn met impact op de kwaliteit van leven.
- Minder bloed en lymfe stroom; door de stugheid van de vetcellen kan het bloed en de lymfe in het gebied tussen de cellen minder goed stromen. De stroom wordt dus samengedrukt tussen de stugge vetcellen. Dit geeft pijn, zwelling, minder zuurstofaanbod en chronische inflammatie (ontstekingsreactie). De Inflammatie, inclusief de stoffen die daarbij vrij komen (o.a. cytokinen), stimuleert de pijn in de zenuwen en maakt je ook extra gevoelig voor de pijnsignalen.
Waarom lipoedeem niet verdwijnt zolang je stofwisseling op slot blijft
Vrouwen met lipoedeem hebben vaak al van alles geprobeerd om af te vallen. Van crash diëten tot heel veel sporten…. Het vet op je benen en heupen veranderd weinig, ondanks alle moeite die je doet…. Vaak verdwijnt het vet eerder uit je gezicht en bovenlichaam dan op de plekken waar je het graag wilt en het je juist zo veel last geeft.
Maar lipoedeem is geen gevolg van ‘te veel eten’ of ‘te weinig bewegen’. Veel vrouwen voelen zich hier onterecht schuldig over. En met alles wat je geprobeerd hebt mogelijk inmiddels ook flink gefrustreerd.
Insuline is het hormoon wat gemaakt wordt in onze alvleesklier op het moment dat er koolhydraten (suikers/glucose) in ons lichaam komen. Insuline zorgt er o.a. voor dat glucose, vanuit ons bloed, de cel in kan om als brandstof gebruikt te worden. Als de glucose in ons bloed weer daalt, daalt ook de afgifte van insuline. Bij velen van ons is insuline structureel verhoogd zonder dat we het merken. Zolang insuline structureel verhoogd is, ook al is dat subtiel, blijft het vetweefsel moeilijk bereikbaar voor afbraak. Het lichaam kiest dan voor opslag en bescherming, niet voor vrijgave. En juist bij lipoedeem is dit vetweefsel ook nog eens extra hardnekkig.
Effect van voeding laag in koolhydraten
Uit onderzoek blijkt dat een voeding laag in koolhydraten, voldoende in eiwit en hoog in vet, zoals het geval is bij een ketogeen dieet, de stofwisseling vaak wel van het slot kan halen.
Minder pijn, ook zonder gewichtsverlies
Door de lage hoeveelheid koolhydraten daalt je insuline en kan er een verandering in je stofwisseling ontstaan. Een belangrijk effect is dat de chronische inflammatie verminderd. Dit kan binnen korte tijd al zorgen voor een vermindering van de pijnervaring. Drukpijn, zwaarte en stijfheid nemen af. Vaak voel je dit al gebeuren zonder dat je gewicht afneemt.
Minder vocht, minder zwelling
Ook verlies je in de eerste week vaak al vocht, wat de druk verminderd. Dit komt doordat opgeslagen glucose vocht vasthoud. Verminder je je koolhydraten, dan verlies je al snel een deel overtollig vocht en zout.
Hormonale rust
Keto beïnvloedt oestrogeen niet direct, maar indirect wel: doordat je bloedsuikers stabiliseren en insuline daalt, ontstaat er meer hormonale rust en kan je hormonale balans zich herstellen. En dat werkt door in hoe je je voelt én hoe je huid en weefsels zoals collageen reageren.
Meer mentale helderheid
Keto kan ook een verschil maken in hoe je je voelt. Een stabiele bloedsuikerspiegel zorgt voor minder schommelingen in energie en stemming. Ook zorgt het ervoor dat je minder onrust in je lichaam voelt rondom eten. Dit alles geeft je een gevoel weer meer grip te hebben op jezelf.
Wat zegt de wetenschap?
Steeds meer blijkt uit wetenschappelijke onderzoek hoe een dieet laag in koolhydraten en ruim in gezonde vetten een groot verschil kan maken.
Uit bijvoorbeeld een onderzoek onder 70 vrouwen met lipoedeem blijkt dit tot 3 maal meer vetverlies en 4 maal meer pijnreductie te geven t.o.v.. een dieet laag in vet! Deze resultaten geven, zoals je je kan voorstellen, een grote verbetering in het ervaren van je kwaliteit van leven! En het mooie is, hiermee kan je dus zelf veel invloed hebben op je gezondheid. Liefst met goede begeleiding, zodat je echt goed in ketose komt op een manier die past bij jouw stofwisseling en situatie. Hulp bij wat jij nodig hebt om weer het vertrouwen in je lichaam terug te krijgen.
Wil je hier meer over lezen?
Zie onderstaande studies en uitleg:
- Lundanes, J., Sandnes, F., Gjeilo, K. H., Hansson, P., Salater, S., Martins, C., & Nymo, S. (2024). Effect van een koolhydraatarm dieet op pijn en kwaliteit van leven bij vrouwelijke patiënten met lipoedeem: een gerandomiseerde gecontroleerde studie. Obesitas (Silver Spring, Md.), 32(6), 1071–1082. https://doi.org/10.1002/oby.24026
- Jeziorek, M., Chachaj, A., Sowicz, M., Adaszyńska, A., Truszyński, A., Putek, J., Kujawa, K., & Szuba, A. (2023). De voordelen van een koolhydraatarm, vetrijk (LCHF) dieet voor lichaamssamenstelling, beenvolume en pijn bij vrouwen met lipoedeem. Journal of Obesity, 2023, 5826630. https://doi.org/10.1155/2023/5826630
- Sanlier, N., & Baltacı, S. (2025). Therapeutische toepassingen van ketogene diëten bij lipoedeem: een verhalende overzicht van het huidige bewijs. Huidige obesitasrapporten, 14(1), 49. https://doi.org/10.1007/s13679-025-00642-y
- Meer uitleg over lipoedeem (in Engels) door Dr Ben Bikman; https://www.youtube.com/watch?v=ljjMJxUUMJs
Wil je graag starten met keto en deze zomer ingaan op weg naar meer balans en herstel voor jezelf?
In een kennismakingsgesprek kijken we samen:
- Hoe het op dit moment met je gaat en wat je wensen zijn.
- of keto op dit moment passend is.
- Welke vorm van begeleiding bij jouw past.
- Ook als je eerst meer wilt weten ben je van harte welkom.
Boek een gratis kennismakingsgesprek voor heldere informatie over de mogelijkheden van het ketogeen dieet, en de verschillende vormen van zorgvuldige begeleiding.